دیابت

 

دیابت چیست؟
دیابت با همان بیماری قند که متاسفانه بسیاری را به خود مبتلا کرده است یک نوع اختلال متابولیک و سوخت و سازی در بدن است که به واسطه آن توانایی تولید انسولین در بدن از بین می رود یا برعکس مقاومت در برابر انسولین در بدن ایجاد می شود در نتیجه انسولین تولیدی نمی تواند عملکرد نرمال خود را انجام دهد.علامت شاخص آن میزان قند خون بالای 120 میلی گرم در دسی لیتر در حالت ناشتا است و از دیگر نشانه های آن پرخوری و پرنوشی است در دیابت، سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می یابد به همین دلیل میزان قند خون افزایش یافته که به آن هایپرگلیسمی می گویند. با افزایش قند در دراز مدت در بدن وجود داشته باشد عوارض میکروواسکولار دیابت یا تخریب رگ های بسیار ریز در بدن ایجاد می شوند که می توانند اعضای مختلف بدن همچون کلیه، چشم و اعصاب و قلب را درگیر کنند.

آشنایی با با انواع دیابت

دیابت دو نوع اصلی دارد که احتمالا در مورد نوع یک و دو بودن این بیماری چیزهایی شنیده اید. در دیابت نوع یک تخریب سلولهای بتا در پانکراس منجر به نقص تولید انسولین می شود و در نوع دو مقاوت پیشرونده بدن به انسولین وجود دارد که در نهایت ممکن است به تخریب سلول های بتای پانکراس و نقص کامل تولید انسولین منجر شود. در دیابت نوع دو عوامل ژنتیکی، چاقی و کم تحرکی نقش مهمی در ابتلای فرد دارند.

دیابت نوع یک چیست؟

دیابت نوع یک بیماری مزمنی است که وقتی پانکراس یا همان لوزالمعده میزان کمی انسولین ترشح میکند و یا اصلا انسولین ترشح نمی کند، رخ میدهد. عوامل متعددی از جمله عوامل ژنتیکی و آلوده شدن به ویروس هایی خاص می توانند، باعث ابتلاء به دیابت نوع یک شوند. هرچند دیابت نوع 1 معمولا در کودکی و نوجوانی رخ میدهد، اما امکان ابتلا بزرگسالان نیز به این بیماری وجود دارد.

 راههای تشخیص بیماری دیابت نوع اول 
علائم و نشانه های دیابت نوع 1 در بدن
  • گرسنگی شدید و افزایش اشتها

  • بی حسی یا سوزن سوزن شدن در پا

  • تشنگی شدید ، خشکی دهان و ادرار پی در پی

  • تاری دید

  • از دست دادن هوشیاری

  • کاهش وزن غیرعادی، خستگی و بی حالی

  • مشکلات پوستی از قبیل خشکی پوست، عفونت های قارچی و باکتریایی که بر اساس گزارشات میزان آن در دخترها شایع تر از پسرهاست.

 دیابت نوع 2 چیست؟

در دیابت نوع 2 بدن قادر به استفاده و ذخیره گلوگز نمی باشد و گلوکز به جای تبدیل به انرژی به جریان خون باز گشته و سبب ایجاد علایم مختلف می گردد.

دیابت نوع 2 که با عنوان یا دیابت بزرگسالی یا غیر وابسته به انسولین شناخته می شود به علت عدم توانایی بدن در تولید انسولین کافی و یا ناتوانی از استفاده ی بهینه از انسولین تولیدی رخ می دهد. حالتی که به ان مقاومت در برابر انسولین گفته می شود.

علت ابتلا به دیابت نوع 2

در بروز دیابت نوع 2 عوامل متعددی چون اضافه وزن و چاقی (بخصوص چاقی داخل شکمی) عدم فعالیت بدنی، سن بالای 40 سال، رژیم غذایی نامناسب (غذای پر کالری و غیر مغذی) و وراثت نقش دارد

همچنین اختلالاتی که همراه با عدم توانایی بدن در استفاده از گلوگز می باشند از عوامل اصلی ابتلا به دیابت نوع دو می باشند. همچنین افرادی که نوعی اختلال گلوکز ناشتا یا اختلال عدم تحمل گلوکز دارند خطر بالایی در ابتلا به دیابت نوع 2 دارند.

علایم دیابت نوع 2 چیست؟

نشانه های دیابت نوع دوم در بدن تقریبا مشابه علائم دیابت نوع اول است که اصلی ترین آنها شامل:

  • بی حسی یا سوزش دست و پا

  • تشنگی و پرنوشی

  • خستگی زیاد غیر قابل توجیه

  • پُرادراری

  • عفونت مکرر لثه، پوست و مثانه

  • تاری دید

  • زودرنجی و تحریک پذیری

  • عدم بهبودی زخم ها

متاسفانه دیابت بیماری مزمنی است و به آرامی پیش می رود .اما باید بدانید در بعضی موارد دیابت نوع 2 هیچ علامتی ندارد. در این گونه موارد افراد مبتلا ماه ها یا حتی سال ها بدون این که از بیماری خود مطلع باشند به زندگی ادامه می دهند.

چه کسانی به دیابت نوع 2 مبتلا می شوند؟

عوامل خطر ابتلا به دیابت نوع 2 شامل چاقی، کلسترول بالا، فشار خون بالا و عدم تحرک بدنی کافی است. همچنین مطالعات نشان داده اند که خطر ابتلا به دیابت با افزایش سن افزایش می یابد به همین دلیل به این نوع از بیماری دیابت بزرگسالان نیز گفته می شود. بر همین اساس افراد چاق بالای 40 سال ریسک بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع دو دارند. البته ظهور این نوع دیابت در افراد جوان نیز در حال افزایش است. به گفته برخی از متخصصان افرادی که دردوره بارداری به دیابت مبتلا می شوند، که دیابت بارداری نام دارد، ممکن است بعدها به دیابت نوع 2 دچار شوند.

دیابت در دوران بارداری

در دوران بارداری خانم ها باید به شدت دقت کنند و تحت کنترل قرار گیرند تا به دیابت مبتلا نشوند. در این دوران پرهیز غذایی بسیار اهمیت دارد و اگر پرهیز غذایی انجام نگیرد و وزن مادر بالا رود، احتمال ابتلا به دیابت مادر، افزایش خواهد یافت. در این حالت سلامت جنین به خطر می افتد و ممکن است جنین ناقص به دنیا آید و یا وزن جنین زیاد شود و در رحم مادر خفه شود؛ در این صورت احتمال سزارین به شدت افزایش می یابد

البته باید به این نکته توجه داشت که داروهای بیماران دیابتی برای زنان باردار ممنوع می باشد، به همین علت باید به صورت ویژه تحت کنترل قرار گیرند.

اضافه کردن ورزش و فعالیت بدنی سبک در برنامه عادی روزانه توسط پزشک می تواند باعث کنترل سطح قند خون در بارداری شود. انجام روزانه فعالیتی سبک تا متوسط به مدت 15 تا 30 دقیقه باعث می شود تا بدن بهتر از انسولین استفاده کند .

عوارض درمان دیر هنگام دیابت

  • عارضه چشمی:که ممکن است به نابینایی کامل ختم شود.
  • بیماری قلبی- عروقی :که بر روی قلب و رگهای خونی اثر می گذارد و در نهایت به سکته های قلبی و مغزی منجر شود.
  • نفروپاتی ؛ بیماری کلیه:که ممکن است باعث از کارافتادگی کامل کلیه ها شود.
  • نوروپاتی؛ آسیب دیدگی اعصاب :در صورت همراه شدن با مشکلات گردش خون ممکن است موجب ایجاد زخم در پاها و نیز قانقاریا شود که در نهایت به قطع عضو می انجامد.

تغذیه و رژیم غذایی دیابتی ها

به طور کلی یکی از مهمترین بخش های پیشگیری از پیشرفت بیماری دیابت و موفقیت در روند به نوعی درمان و کاهش شدت این بیماری مزمن در بدن فرد مبتلا رعایت نکات تغذیه ای و داشتن برنامه غذایی دقیق است که در ادامه بهترین و بدترین خوراکی ها برای این دسته از افراد را به شما معرفی می کنیم.

بهترین مواد غذایی و خوراکی برای بیماران دیابتی

  • نان های سبوس دار
  • پنیرهای کم چرب
  • مرغ یا بوقلمون بدون پوست
  • ماهی بخار پز شده یا کبابی
  • سیب زمینی کباب شده
  • آردهای سبوس دار مانند آرد گندم
  • سبزیجات تازه، خام یا کمی بخار پز شده، کباب یا گریل شده
  • غلات سبوس دار مانند برنج قهوه ای
  • ذرت، پف فیل یا محصولات تهیه شده از ذرت
  • آب معدنی، آب جو سبک، چای تلخ، قهوه سیاه یا با شیر کم چرب و بدون شکر
  • سبزیجات یخ زده، کمی بخارپز شده.
  • سبزیجات کنسروی کم نمک
  • کاهو، سبزیجات سبز، اسفناج
  • شیر کم چرب
  • ماست کم چرب
  • پنیر کم چرب، خامه کم چرب
  • میوه ساده یا کنسروی
  • مربای کم قند یا بدون قند
  • آب میوه، 100درصد طبیعی
  • سس مایونز کم چرب
  • سس سالاد کم چرب
  • پف فیل بدون چربی
  • گوشت خورشتی یا کباب شده
  • قسمت های کم چرب گوشت
  • لوبیا، تخم مرغ و مغز میوه

اثرات ورزش بر دیابت بیماران

انجام دادن ورزش سبب افزایش حساسیت بدن به انسولین می شود و در نتیجه باعث کاهش قند خون می گردد.
ورزش در تنظیم فشار خون تأثیرگذار است.
با کاهش توده چربی بدن موجب کاهش وزن می شود.
ورزش باعث بالا رفتن انرژی و کاهش استرس می گردد.

 وقت مناسب برای ورزش کردن
برای افراد دیابتی 1 تا 3 ساعت پس از خوردن غذا بهترین وقت ورزش کردن است.
همیشه قبل از آغاز ورزش قند خون خود را اندازه بگیرید.
وقتی قند خون ناشتای بالای 250 یا بالای 300 دارید یا مقدار زیادی کتون از طریق ادرار دفع می کنید، زمان مناسبی برای ورزش نیست زیرا اگر ورزش کنید قند خونتان بالا می رود.

ورزش هایی که نباید انجام داد
ورزش هایی که سبب بالا رفتن فشار در مویرگ های شبکیه چشمتان می شود، مانند بلند کردن وزنه سنگین، انجام ندهید.
اگر دچار نورپاتی و اختلال در پاهایتان هستید، پیاده روی طولانی ممکن است باعث آسیب رسیدن به آنها شود.

توجه به سلامت پاها در حین ورزش
هنگام ورزش از کفش و جوراب مناسب استفاده کنید.
بعد از ورزش پاهای خود را از نظر بریدگی، تاول، زخم یا تورم بررسی کنید و در صورت مشکل با پزشک خود تماس بگیرید.

آیا ورزش باعث افت قند خون شود؟
در دیابتی ها که انسولین استفاده می کنند فعالیت ورزشی ممکن است باعث افت قند خون شود. افت قند خون ممکن است حین ورزش، درست بلافاصله بعد از آن یا حتی شش تا 10 ساعت بعد از ورزش (هیپوگلیسمی تأخیری) ایجاد شود. قبل از شروع فعالیت های ورزشی قند خونتان را اندازه گیری کنید و در مورد کم کردن دارو از پزشک خود سوال کنید.
هرگز زمانی که قند خون شما خیلی پایین است ورزش نکنید.
اگر بیشتر از یک ساعت ورزش می کنید به فواصل منظم، قند خونتان را اندازه بگیرید.
همیشه مقداری مواد قندی زودجذب و غذا به همراه داشته باشید تا در صورت افت قند خون بخورید.

زمان مناسب ورزش
ورزش، قند خون بالا را بالاتر و قند خون پایین را پایین تر می آورد؛ بنابراین بهترین زمان ورزش، زمانی است که از قند خون طبیعی برخوردارید.

پیام های بهداشتی دیابت و ورزش

* هر بیمار دیابتی باید قبل از انتخاب نوع ورزش و زمان آن با پزشک خود مشورت نماید.

* برای مبتلایان به دیابت پیاده روی بهترین ورزش است.

* بیمارانی که به عارضه چشمی دیابت مبتلا هستند از ورزشهایی که با حبس نفسه مراهند مانند بلندکردن وزنه های سنگین،وزنه برداری خودداری نمایند.

* برای کلیه بیماران بالای 35 سال که تمایل به شروع ورزش دارند باید تست ورزش توسط متخصص قلب صورت گیرد.

* ورزش را باید به آهستگی شروع نمود و سرعت و زمان آن را به تدریج افزایش داد.

* ورزش باید مداوم باشد و جزئی از برنامه زندگی روزانه فرد شود.

* در صورتی که فعالیت بدنی بدون آمادگی اولیه باشد ممکن است منجر به افت قند خون به خصوص در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 گردد.

* ورزشهای در محیط بازمثل پیاده روی ، شنا ، دوچرخه سواری و دویدن و اسکی برای بیماران دیابتی بسیارمناسب است.

* برنامه ورزشی منظمی داشته باشید و پیش از انجام حرکات ورزشی باید مقدار معینی مواد نشاسته‏ای مصرف کنید تا دچار افت قندخون نشوید ( به ویژه اگرانسولین دریافت می‏کنید)

* می‏توانید با ایجاد تغییراتی در فعالیتهای روزانه خود به تدریج فعالیت خود را افزایش دهید مثلاً به جای آسانسور از پله برای بالا رفتن استفاده کنید یا اگر با اتوبوس به محل کار خود می‏روید چند ایستگاه زودتر پیاده شوید و مقداری پیاده روی کنید.


مواردی که لازم است بیماران دیابتی در هنگام ورزش مورد توجه قرار دهند:

* همیشه کارت هویت خود را به همراه داشته باشید یا شخصی را که با شما ورزش می‏کند از دیابت خود مطلع نمایید تا در صورت بروز مشکل در طول ورزش، اقدامات لازم توسط اطرافیان صورت گیرد.

* قند خون باید قبل از ورزش کنترل گردد.

* در هنگام ورزش کردن همیشه یک کربوهیدرات ساده مانند قند، آبنبات یا شکلات به همراه داشته باشید.

* از تعریق بیش از حد و در نتیجه از دست رفتن مایعات بدن به خصوص در روزهای گرم خودداری نمایید.

* برای جلوگیری از ایجاد تاول در پا، از جوراب و کفش مناسب استفاده نمایید.

* با توجه به نوع و شدت فعالیتی که انجام می‏دهید باید بعد از ورزش مواد قندی اضافه مصرف کنید.

* اگر تنها ورزش می‏کنید، مکانی را که برای ورزش انتخاب کرده‏اید و زمان بازگشت خود را به اطرافیان اطلاع دهید همیشه به افت ناگهانی قند خون در طول ورزش و یا چند ساعت پس از آن دقت نمایید به خصوص اگر انسولین مصرفمی‏کنید

* حداقل هفته ای 3 بار به مدت 30 دقیقه ورزش کنید.


تاریخ به روز رسانی:
1398/11/27
تعداد بازدید:
17
Powered by DorsaPortal